යුක්රේනියානු පාර්ටිසන්වරු (Ukrainian partisans) යනු 2022 පෙබරවාරි මාසයේ රුසියාව පූර්ණ පරිමාණයෙන් යුක්රේනය ආක්රමණය කිරීමෙන් පසුව, විශේෂයෙන් රුසියානු හමුදා අත්පත් කරගත් ප්රදේශවල සිට රුසියානු ආක්රමණයට සහ වාඩිලාගැනීමට එරෙහිව ක්රියා කළ යුක්රේන සිවිල් වැසියන්, හිටපු සෙබළුන් සහ සංවිධානාත්මක ප්රතිරෝධක කණ්ඩායම් වේ.
ඔවුන්ගේ ප්රතිරෝධය විවිධ ආකාර ගනී:
- රුසියානු හමුදා පිළිබඳ තොරතුරු හා බුද්ධි තොරතුරු යුක්රේන හමුදාවට ලබාදීම.
- රුසියානු හමුදා සැපයුම් මාර්ග, ප්රවාහන හා සන්නිවේදන පද්ධතිවලට සබොටාජ් ක්රියා සිදු කිරීම.
- රුසියානු වාඩිලාගැනීමේ පරිපාලනයට බාධා කිරීම.
- රුසියානු පාලනයට එරෙහි තොරතුරු හා ප්රචාරණ ප්රතිරෝධය පවත්වාගෙන යාම.
- යුක්රේන සෙබළුන්ට සහ සිවිල් ජනතාවට සැඟවුණු ආධාර ලබාදීම.
- ඇතැම් අවස්ථාවලදී සන්නද්ධ ප්රහාර සිදු කිරීම.
පාර්ටිසන්වරු සහ යුක්රේන හමුදා අතර වෙනස
යුක්රේන හමුදාවේ සෙබළුන් සාමාන්යයෙන් ඉදිරි යුද අගල් (trenches) සහ යුද පෙරමුණුවල සිට රුසියානු හමුදාව සමඟ සෘජුව සටන් කරති. එහෙත් පාර්ටිසන්වරු බොහෝවිට සතුරු පාලනය යටතේ ඇති ප්රදේශ තුළ හෝ සතුරු රේඛාවලට පිටුපසින් රහසිගතව ක්රියා කරති.
ඒ නිසා පාර්ටිසන්වරයා යනු සරලව “අගලක සිටින සෙබළෙකු” පමණක් නොවේ. ඔහු හෝ ඇය සතුරු පාලනය ඇතුළත සිට එම පාලනය දුර්වල කිරීමටත්, යුක්රේන හමුදාවට සහ ප්රතිරෝධයට සහාය වීමටත් ක්රියා කරන පුද්ගලයෙකි.
ඓතිහාසික පසුබිම
යුක්රේනයේ පාර්ටිසන් ප්රතිරෝධයට දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ ඉතිහාසයක්ද ඇත. එවකට නාසි ජර්මන් ආක්රමණයට එරෙහිව විවිධ යුක්රේන ජාතිකවාදී සහ සෝවියට් පාර්ටිසන් කණ්ඩායම් ක්රියා කළහ. එහෙත් එම ඉතිහාසය ඉතා සංකීර්ණ හා දේශපාලනික වශයෙන් මතභේදාත්මක එකකි.
කෙටියෙන් කිවහොත්: යුක්රේන පාර්ටිසන්වරු යනු රුසියානු ආක්රමණයට එරෙහි පුළුල් යුක්රේන ප්රතිරෝධයේ වැදගත් කොටසකි. ඔවුන්ගේ සටන සිදුවන්නේ සාම්ප්රදායික යුද පෙරමුණේ පමණක් නොව, සතුරු පාලනය යටතේ ඇති භූමිය තුළද ය.
